RYS HISTORYCZNY DOMU KULTURY W KRZANOWICACH


           Sprawy oświaty i kultury w Krzanowicach od zarania dziejów miały pierwszoplanowe znaczenie. Na skutek działań wojennych Krzanowice; uległy ogromnemu zniszczeniu ludność powracająca z wygnania zastała swoją miejscowość w gruzach. Pierwszym zadaniem więc było odbudowanie zniszczeń. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności nie została zburzona cegielnia , było więc gdzie zaopatrywać się w cegłę na odbudowę. Gromadzka Rada Narodowa, z przewodniczącym Piotrem Grabisem na czele, przejęła w swoje ręce odbudowę Krzanowic. Do roku 1948 nie wybudowano żadnego obiektu kulturalnego ze względu na brak środków finansowych, dopiero w latach następnych ożywił się ruch powstawania nowych gmachów kulturalnych i oświatowych. Pierwszym większym przedsięwzięciem była budowa Domu Kultury w Krzanowicach. Projekt budowy powstał z inicjatywy ówczesnego przewodniczącego GRN, Bernarda Reżnego. Do budowy Domu Kultury zabierano się kilkakrotnie. W 1956 r. wybudowano już nawet fundamenty obok przystanku PKP, jednak dalsze prace wstrzymano. Potem Dom Kultury lokalizowano w pobliżu Placu Wolności. Sytuacja niepewności trwała aż do 1961 r. W maju 1961 r. przewodniczącym GRN został B. Reżny i wkrótce potem na zebraniu wiejskim zapadła decyzja o budowie Domu Kultury. Budowa powstała na miejscu dawnych parceli prywatnych, które zostały zniszczone w czasie działań wojennych. Żołnierze, wspólnie ze strażakami, zburzyli ruiny dwupiętrowego budynku, a rolnicy uporządkowali teren. Dzień po dniu zgłaszali się do pracy mieszkańcy Krzanowic. Brygada złożona z ośmiu murarzy, cieśli i pomocników pod kierunkiem majstra J. Machury wznosiła fundamenty, potem I i II piętro. Rolnicy  dowozili   materiały   budowlane, inni mieszkańcy wpłacali kwoty pieniężne, a rzemieślnicy świadczyli bezpłatne usługi. Dekarze w czynie społecznym pokrywali dach, krawcy z punktu usługowego Spółdzielni „Jedność” uszyli kotary, indywidualni - wykonali firanki, stolarze sporządzili mównicę. Na budowie pracowali malarze, kowale i płytkarze. Dom Kultury w Krzanowicach powstał w ciągu trzech lat, wzniesiony wspólnym wysiłkiem całej wsi. Budynek pomieścił salę widowiskową z 300 miejscami siedzącymi.

          Wiejski Klub Książki i Prasy, bibliotekę z czytelnią, salę kameralną i pomieszczenia na gry świetlicowe. 17 maja 1964r. w czasie Święta Ludowego w Krzanowicach nastąpiło uroczyste otwarcie Wiejskiego Domu Kultury. W obchodach brał udział członek  KC PZPR I sekretarz KW poseł tow. Paweł Wojas oraz przedstawiciele władz wojewódzkich i powiatowych. Uroczystość uświetnił miejscowy Chór im. St. Moniuszki. Ówczesna prasa również pisała o tym ważnym wydarzeniu: „W Krzanowicach wybudowano Dom Kultury. Wspaniały wynik pracy całej wsi”.

Członkami Komitetu Budowy Domu Kultury byli: E.Jureczka, - rolnik, B.Reżny - przew. GRN (główny szef budowy) oraz J. Toma - dowódca Strażnicy WOP w Krzanowicach.

           Obiekt prezentował się imponująco;  nad dekoracją wnętrz czuwał mgr inż. arch. A. Czeski, wnętrze holu otrzymało dekoracyjne oświetlenie, sala widowiskowa - oryginalny sufit akustyczny, a ściany były w przyjemnych ciepłych kolorach. Mieszkańcy Krzanowic dumni byli ze swojego dzieła. W trakcie budowy pomagał im przew. PRN, P. Wilk,  oraz żołnierze. Oni rozpoczęli prace i towarzyszyli budowniczym aż do zakończenia robót.

            Koszt budowy Domu Kultury wyliczono wtedy na około 2 mln zł. Z tego 400 tys. zł. Krzanowice otrzymały ze środków SFOS  za wzorowe wywiązywanie się ze świadczeń na ten fundusz. Prezes PRN przydzielił 630 tys. zł., około 400 tys. zł. wypracowała ludność w czynie społecznym, a pozostałą kwotę wydzielono z funduszu gromadzkiego.

             W Domu Kultury odbywały się kursy szycia i gotowania oraz prac ręcznych. Działało wiele zespołów, kół zainteresowań, teatr dramatyczny, chór. W 1966 roku został założony Ośrodek Nowoczesna Gospodyni rozwijający zainteresowania wśród gospodyń domowych. Ośrodek swoją działalność rozpoczął od usług fryzjerskich, które cieszyły się dużym powodzeniem. Organizowano pokazy mody, degustacje, pokazy reklamowe, wykłady lekarskie, odczyty, pogadanki.

Na uwagę zasługiwał również Chór im. St. Moniuszki, który swymi występami szeroko rozsławił Krzanowice i Dom Kultury.

Orkiestra „TANGO” była pierwszym zespołem, który rozpoczął tradycję dobrych, wesołych i spokojnych zabaw w Krzanowicach. Przy Domu Kultury działał również Związek Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej. Młodzież zrzeszona w kole przygotowała uroczystośc dziesięciolecia istnienia Domu Kultury. Były przemówienia, dyplomy i odznaczenia. Wśród gości był również założyciel, B. Reżny, a także władze gminne, wśród nich Prezes Gminnego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

       W 1974 r. DK w Krzanowicach zmienił swoją nazwę na Gminny Ośrodek Kultury. W GOK -u działał nadal ośrodek ”Nowoczesnej Gospodyni”, Gminny Ośrodek Propagandy, Klub Młodego Rolnika, pod patronatem młodzieży z ZSMW. Działał zespół instrumentalno - wokalny, trzy zespoły taneczne, kółko fotograficzne. Odbywały się imprezy środowiskowe w wykonaniu zespołów zawodowych, a także amatorskich, działających przy GOK - u.

W czasie karnawału 1974 r. został zorganizowany Bal Gałganiarzy, w którym udział wzięli córki i synowie budowniczych Domu Kultury.

             25 października 1974 r. w GOK - u odbył się koncert dedykowany załogom zakładów

pracy działających na terenie Gminy Krzanowice. Koncert przygotowała i przedstawiła Raciborska Orkiestra Symfoniczna. Program obejmował utwory St. Moniuszki, St. Fitelberga, L.V. Beethovena, H. Wieniawskiego. GOK, wraz z ośrodkiem „Nowoczesna Gospodyni” urządził dla osób starszych „Dzień Seniora”. Spotkania odbyło się 30 października 1974 r., udział w nim wzięło 24 seniorów oraz przedstawiciele władz terenowych. Reforma administracyjna kraju wprowadzona w 1975 roku miała między innymi zwiększyć rolę gminy w życiu społeczno - kulturalnym mieszkańców. Powołanie GOK - u miało te cele realizować. Do podstawowych zadań GOK - u należało:

- rozwijania czynnego uczestnictwa mieszkańców gminy w życiu kulturalnym,

- prowadzenie edukacji kulturalnej mieszkańców,    poprzez

przygotowanie do odbioru dzieł sztuki, wspólnie ze szkołą wprowadzenie młodzieży w aktywne życie kulturalne, naukę selektywnego korzystania ze środków masowego przekazu,

- pomnażanie dorobku kultury regionu,

- popularyzowanie i upowszechnianie czytelnictwa, prowadzenie działalności rolniczej, medycznej  itp.

- inspirowanie i rozwijanie zainteresowań amatorską twórczością artystyczną , ludową,

- organizowanie rozrywki, zabawy i rekreacji.

 

            Dla placówek kulturalnych, zakładów pracy, organizacji społecznych oraz dla ludności GOK organizował odpłatne usługi kulturalne w zakresie:

- programów artystycznych z okazji zjazdów, walnych zgromadzeń, uroczystości okolicznościowych,

- projekcji filmowych,

- kursów wiedzy praktycznej,

- zabaw, festynów i wieczorków tanecznych, dyskotek,

- ognisk artystycznych,

- regionalnych programów artystycznych,

- wynajmowania pomieszczeń.

Z początkiem lat osiemdziesiątych GOK w Krzanowicach służył rozwojowi kultury w Gminie oraz socjalistycznemu wychowaniu mieszkańców. Podstawą działania GOK - u był roczny plan pracy, zatwierdzony przez Naczelnika Gminy, a także program rozwoju kultury w Gminie, uchwalany przez Gminną Radę Narodową. GOK był placówką kompleksową, łączącą na terenie Gminy kluby i świetlice: klub w Borucinie, świetlicę w Pietraszynie.

Instruktor Engelbert Wodzka od roku 1981 prowadził zespół wokalno - instrumentalny, w skład którego wchodzili: E. Wodzka, Józef Koszut, Eugeniusz Fikoczek, Zygfryd Walek, Henryk Kubiczek. Plan pracy tego zespołu zakładał oprócz doskonalenia kwalifikacji muzycznych i pracy nad nowymi utworami, koncerty dla mieszkańców Gminy, przeglądy zespołów amatorskich.

Na przełomie lat 1982/83 działalność prowadził także zespół wokalny dziewcząt. Instruktorką tego zespołu była nauczycielka Szkoły w Krzanowicach Teresa Mandrysz. W jego skład   wchodziło 12 dziewcząt. Występował on na okolicznościowych akademiach i świętach szkolnych.

Pod kierunkiem artysty plastyka, Marii Mleczko - Kandziory, działało kółko plastyczne. Dzieliło się na dwie grupy: przedszkolaków, liczących 20 uczestników, i  młodzieży szkolnej, liczącej 15 osób. Zajęcia odbywały się dwa razy w tygodniu. Organizowano zabawy, wystawy i konkursy plastyczne. Co roku od jesieni do wiosny działalność prowadziła sekcja tenisa stołowego. GOK wspólnie z ZGm ZSMP, zorganizował mistrzostwa gminy w czterech kategoriach wiekowych. Zwycięzcy oprócz nagród wyjeżdżali na mistrzostwa wojewódzkie, organizowane przez ZW ZSMP.

W roku 1984 prowadziła także działalność  sekcja kultury fizycznej.

Przy GOK - u w Krzanowicach działało również kółko elektrotechniczne i klub prezentera „DISCO”, składający się z czterech grup dyskotekowych. Kółko elektrotechniczne skupiało 9 członków. Zajęcia ich ograniczały się do konstruowania i naprawiania urządzeń dyskotekowych, drobnych napraw sprzętu muzycznego. GOK i ZGm ZSMP w roku 1984 organizowali wspólnie wiele ciekawych imprez, turniejów, konkursów dla dzieci i młodzieży: turnieje warcabowe i szachowe, turniej tenisa stołowego, festiwal piosenki dziecięcej, konkursy tańców dyskotekowych i plastycznych, wybory „Miss” i „Mistera” Gminy Krzanowice.

Organizowano także imprezy poprzez agencje artystyczne:

- występ kabaretu „Variette”,

- występ estrady opolskiej „Gorące rytmy”,

 

- koncert zespołu „Babsztyl”

- dla młodzieży szkolnej spektakl pt. „Wesołe przypadki foki akrobatki”.

 

            Szeroką działalność kulturalną prowadziło także koło ZSMP przy GOK -u w Krzanowicach. W 1984 r. liczyło 19 członków, z których 6 osób było członkami PZPR. Dużą popularnością cieszył się maraton koncertowy z grupą muzyczną z  NRD, zorganizowany wspólnie z GOK - iem.

            11 września 1983 r. w Krzanowicach odbyło się Wojewódzkie Młodzieżowe Święto Plonów, którego organizatorami byli: Zarząd Gminny ZSMP, Gminny Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w Krzanowicach.

            Rok 1985. Działalność prowadziły wcześniej powstałe kółka i sekcje:

- kółko plastyczne,

- kółko elektrotechniczne,

- klub prezentera „Disco”

Działały dwa zespoły wokalno - instrumentalne: jeden w Krzanowicach , a drugi w Borucinie.

Powstały sekcje: karate i tańca nowoczesnego. Pod kierunkiem instruktora Krzysztofa Bąkowskiego rozpoczęło działalność kółko fotograficzne.

            GOK i ZGm ZSMP zorganizowali podobnie jak w latach poprzednich, turnieje i konkursy dla dzieci i młodzieży. Ponadto zorganizowano dwa turnieje piłki siatkowej oraz biegi uliczne.

Mimo głębokiego kryzysu politycznego i gospodarczego, GOK w Krzanowicach w roku 1985 zorganizował imprezy z udziałem artystów zawodowych. Odbyło się pięć koncertów zespołu „Die 3 vom Team 5”, występ kapeli z Chmielnej, wieczór poezji śpiewanej, pokazy tańca towarzyskiego. Dużą atrakcją były pokazy kulturystyczne odbyły się pięć razy). Zorganizowano także trzy teatrzyki dla dzieci, w wykonaniu zawodowych artystów. Odbywały się również dyskoteki, bale, zabawy, uroczyście obchodzono Dzień Seniora, 1 maja, 22 lipca, jubileusz dwudziestopięciolecia pożycia małżeńskiego, zorganizowano choinki dla dzieci.

W 1985 r, przeprowadzono wiele remontów bieżących remontów GOK -u, a także zakupiono wyposażenie do nowopowstałego Klubu Młodzieżowego w Bojanowie. W roku 1986 zaproponowano Chórowi im St. Moniuszki działalność w DK w Krzanowicach. W tym czasie prowadziła Kornelia Pawliczek - Błońska. Oprócz pieśni kościelnych chór wprowadził do swojego repertuaru pieśni świeckie w języku polskim i morawskim.

W GOK -u odbywały się ponadto zebrania, szkolenia, spotkania, sesje GRN. 21 lutego 1986 r. odbyła się olimpiada wiedzy rolniczej. Odbyły się także imprezy artystyczne w wykonaniu zespołów zawodowych dla mieszkańców Gminy.

Kabaret „Długi” i „Maść na odciski” wystąpiły w GOK -u i Bojanowie. Artyści z Opery Śląskiej przedstawili spektakl  „Zaczarowany worek”. We wrześniu 1986 r. w GOK -u miał miejsce występ pt. „Tylko dla wesołych”, w wykonaniu artystów z Czechosłowacji.    

 

21 września 1986 r. chór,  orkiestra dęta i zespoły wokalno - instrumentalne wystąpiły na Dożynkach Gminnych,  zorganizowanych w Pietraszynie.

W ciągu roku kilkakrotnie organizowano wystawy prac artystycznych z kółka plastycznego oraz wystawę z kółka fotograficznego.

Młodzież brała udział w zawodach strzeleckich z wiatrówek, zorganizowanych również przez GOK. Dużą popularnością cieszyło się kino objazdowe.

Począwszy od roku 1986, GOK organizował konkurs pt. „O kulturę i piękno wsi”. Zadania konkursowe dotyczyły m. in. reaktywowania zespołów artystycznych, udziału zespołów i uczestników indywidualnych w imprezach organizowanych na szczeblu gmin i rejonów. Inicjatywa ta była kontynuowana w pozostałych latach.

Na uwagę zasługuje bal karnawałowy organizowany  przez GOK oraz Chór - „Pogrzebanie Basa”.

Tradycję tę wprowadził Karol Jureczka i oznacza ona pożegnanie karnawału.

W 1987 r. GOK organizował: konkurs rysunkowy i poetycki; turnieje gier telewizyjnych, tenisa stołowego, szachowo - warcabowy, strzelecki, badmintona oraz w piłce nożnej dla młodzieży szkół podstawowych o puchar Dyrektora GOK -u.

W roku 1988 Dom Kultury i Chór nawiązał współpracę kulturalną z Domem Kultury i Orkiestrą Dętą „Sigma” z Dolnego Beneszowa (Czechosłowacja).

W 1989 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Krzanowicach obchodziła setną rocznicę istnie

nia, a DK Krzanowice dwudziestopięciolecie działalności. Uroczystość tą obchodzono wspólnie z występami artystycznymi, pokazami strażackimi i zabawą taneczną.

            Gmina Krzanowice w roku 1989 obchodziła „Dni kultury, książki i prasy”. W ramach programu obchodów miały miejsce imprezy z udziałem artystów zawodowych:

- koncert zespołu wokalno - instrumentalnego oraz zespołu tanecznego Wojsk Ochrony Pogranicza - widowisko teatralne dla dzieci pt. „Cyrkowe przygody Pipi i Rumcajsa”.

Wystąpiły także zespoły z GOK- u. Zorganizowano wystawę fotogramów przedstawiających plakaty z okazji uroczystości 1 maja, wydanych w minionych latach, przygotowaną przez K. Bąkowskiego. Dzieci z kółka plastycznego wraz z prowadzącą Marią Mleczko - Kandziorą przygotowały wystawę prac plastycznych. W ramach działalności rekreacyjno - rozrywkowej organizowano dyskoteki dla młodzieży. Dla dzieci i młodzieży odbyły się projekcje filmów wideo.

W 1991 roku Dom Kultury był  wynajęty  przez prywatnego najemcę, który głównie organizował tam dochodowe dyskoteki. W budynku swoje miejsce zachował Chór i biblioteka. Rok 1998 przyniósł zmianę najemcy. Sala widowiskowa uległa przeróbce; została  przystosowana do potrzeb dyskotek (umieszczenie bufetu na scenie, zamontowanie metalowego balkonu wzdłuż sali, zmiana kolorystyki wnętrza). Po blisko rocznym funkcjonowaniu nowy najemca   zrezygnował z prowadzenia działalności, powodem była  nieopłacalność przedsięwzięcia. W 1999 roku władze gminne przejęły Dom Kultury, z zamiarem ponownego animowania życia kulturalnego, tego zasłużonego dla wszystkich mieszkańców naszej Gminy, ośrodka kultury. 

       

 DYREKTORZY  DOMU  KULTURY  W  KRZANOWICACH

1. Stanisław Masny

2. Julian Bednarczyk

3. Karol Jureczka

4. Leon Płachta

5. Grzegorz Matusiak

6. Gertruda Riemel

7. Mieczysław Kempanowski

8. Jerzy Adamski                     

9. Józef Koszut

10. Eugeniusz Fikoczek

11. Aleksander Buczek

12. Gabriela Lenartowicz

13. Anna Piela - prywatny najemca

Opracowała: Alicja Szafarczyk